"It’s not about you." waarom leiderschap vaak iets anders vraagt dan je denkt

Wanneer gedrag begint te schuren

Er zijn momenten waarop het in een team begint te wringen.

Een leider die sneller kort reageert dan anders. Die defensief wordt bij vragen. Of die zich net terugtrekt op momenten waar richting nodig is. Het gedrag verandert subtiel, maar de impact is voelbaar. In gesprekken die minder open worden. In beslissingen die blijven hangen. In een team dat begint te zoeken: wat gebeurt hier? Kortom, het begint door te werken op teamdynamiek en organisatiecultuur.

De reflex is vaak snel gemaakt.

We kijken naar het gedrag en stellen de vraag: wat moet deze leider anders doen?

En toch voelt dat zelden als het volledige verhaal.

De verleiding van oorzaak en gevolg

In veel organisaties wordt gedrag nog steeds bekeken alsof het een lineair gegeven is.

Iemand stelt bepaald gedrag → dat heeft een effect → dus daar moeten we ingrijpen.

Maar in de praktijk werkt het zelden zo eenvoudig. Het is nochtans een patroon dat ik vaak zie in leiderschap en leiderschapscoaching.

Het feit is alleen dat gedrag ontstaat in interactie. In een veld van verwachtingen, spanningen, geschiedenis en dynamieken die elkaar voortdurend beïnvloeden.

Een leider die onder druk komt te staan, begint zich anders te gedragen. Dat gedrag heeft impact op het team. Het team reageert daarop — soms expliciet, vaak impliciet. En die reactie voedt op zijn beurt opnieuw het gedrag van de leider.

Voor je het weet, zit je in een patroon dat zichzelf versterkt.

En dan wordt de vraag minder interessant: wie is hier de oorzaak?

Merk je dat je in een gelijkaardige dynamiek zit?

Dat er iets schuurt, maar het moeilijk is om te benoemen waar het precies vastloopt?

Dan kan het helpend zijn om daar samen naar te kijken. Niet om meteen te veranderen, maar om eerst zichtbaar te maken wat er speelt en wat dat van jou vraagt als leider.

-> Plan een gesprek

Wat er onder gedrag zit

Wanneer je even vertraagt en kijkt naar wat er werkelijk speelt, zie je vaak iets anders. Veel leiders stellen zich op zo’n moment de vraag: waarom blijft alles bij mij terechtkomen?

Je ziet spanning. Verantwoordelijkheid die zwaar begint te wegen. Twijfel die weinig ruimte krijgt. Of verwachtingen die niet expliciet zijn, maar wel sterk gevoeld worden.

En vooral: je ziet hoe weinig plek er vaak is om dat bespreekbaar te maken.

Gedrag wordt dan een manier om met die spanning om te gaan. Niet altijd helpend, maar wel begrijpelijk.

Dat betekent niet dat gedrag geen impact heeft ... integendeel. Maar het betekent wel dat het zelden zinvol is om er geïsoleerd naar te kijken.

It’s not about you. Of toch niet alleen.

Dit is vaak het kantelpunt in leiderschap.

Het moment waarop duidelijk wordt dat het niet alleen gaat over jou als leider: over jouw stijl, jouw gedrag of jouw keuzes. Maar over het geheel waar je deel van uitmaakt. En hoe jij daarin beweegt. En wat dat dus betekent voor leiderschap in complexe organisaties.

Dat vraagt iets anders dan jezelf “corrigeren”.

Het vraagt dat je leert kijken naar het systeem waarin je werkt. Naar wat daar speelt, wat daar vastzit, en hoe jij daar tegelijk door beïnvloed wordt én zelf invloed op hebt.

En dat is geen evidente beweging.

Want zodra gedrag spanning oproept, wordt het snel persoonlijk. Alsof het over jou gaat. Alsof jij het beter moet doen.

Terwijl de realiteit vaak complexer is.

Binnenkort werk ik rond dit thema in een traject voor leiders: "6 Shots of Leadership".

In één van de sessies — “It’s not about you” — gaan we precies hiermee aan de slag.Hoe je als leider leert kijken naar het geheel waar je deel van uitmaakt, en hoe je daarin beweegt zonder alles zelf te moeten dragen.

-> Ontdek meer via: 6 Shots of Leadership

Waarom één interventie zelden volstaat

Wat ik vaak zie, is dat organisaties kiezen voor één ingang.

Ofwel focussen ze op de leider: coaching, feedback, ontwikkeling.

Ofwel focussen ze op het team: workshops, afspraken, nieuwe structuren.

Beide zijn waardevol. Maar afzonderlijk zijn ze zelden voldoende.

Omdat ze elk maar één kant van het verhaal aanraken, waardoor er zelden échte gedragsverandering in organisaties ontstaat.

Zolang de leider iets probeert te veranderen in een context die hetzelfde blijft, ontstaat er weinig beweging. En zolang een team werkt rond samenwerking zonder zicht op wat er bij de leider speelt, blijft ook daar iets hangen.

Werken op twee sporen tegelijk

Daarom werk ik in dit soort vraagstukken bewust op twee sporen.

1. De leider in beweging

Met de leider kijk ik naar wat er onder het gedrag zit.

• Waar ontstaat spanning?

• Wat wordt er gedragen, maar niet gedeeld?

• Welke patronen keren terug, ook in andere contexten?

We maken dat zichtbaar — niet om te analyseren, maar om opnieuw keuzevrijheid te creëren.

Zodat de leider niet enkel reageert op wat er gebeurt, maar opnieuw bewuster kan kiezen hoe hij of zij aanwezig wil zijn in het geheel.

2. Het team in beweging

Met het team brengen we de onderstroom naar boven.

• Wat wordt er gezegd — en wat niet?

• Waar zit energieverlies?

• Welke dynamieken spelen zich af zonder dat ze benoemd worden?

We werken niet alleen op inzicht, maar ook op hoe het team zelf beweging kan brengen. In gesprekken, in samenwerking, in hoe ze zich verhouden tot leiderschap.

Wat er ontstaat wanneer beide bewegen

Wanneer beide sporen samen in beweging komen, verandert de dynamiek.

Niet omdat iemand plots “het juiste gedrag” stelt.

Maar omdat het systeem zelf begint te verschuiven.

Gesprekken worden eerlijker.

Spanning krijgt meer plek.

Beslissingen worden helderder genomen.

En vooral: de druk hoeft niet meer door één persoon gedragen te worden.

Het geheel boven jezelf plaatsen

Dat is waar leiderschap voor mij uiteindelijk over gaat.

Niet over controle of perfect gedrag.

Maar over de bereidheid om jezelf te zien als deel van een groter geheel.

En om van daaruit te handelen.

Dat vraagt moed.

Omdat het minder gaat over gelijk hebben, en meer over kijken.

Minder over sturen, en meer over afstemmen.

Maar het is ook waar echte beweging ontstaat.

Tot slot

Als je merkt dat je als leider blijft trekken.

Of dat je team blijft hangen in dezelfde patronen.

Dan is de vraag misschien niet: wat moet er anders?

Maar eerder: wat speelt hier dat nog niet zichtbaar is — en hoe verhoud jij je daartoe?

Herkenbaar?

👉 Neem een kijkje hier: 6 Shots of Leadership

👉 Of plan een gesprek.

Ik denk graag even met je mee.