Leiderschap: Wat gebeurt er met jouw plek wanneer iemand anders groter wordt?
Over leiderschap, loslaten en ruimte maken voor een nieuwe positie
Iets wat me opvalt wanneer mensen doorgroeien in een organisatie: we besteden veel aandacht aan de praktische kant. Een nieuwe titel, andere verantwoordelijkheden, een aangepast organigram en misschien nog een communicatie naar het team. Hup, geregeld. Maar daarmee zijn de relaties nog niet noodzakelijk mee veranderd.
Stel dat iemand uit jouw team doorgroeit naar een leidinggevende rol. Waarschijnlijk heb je daar zelf mee naartoe gewerkt. Je hebt die persoon kansen gegeven, meegenomen in beslissingen en aangemoedigd om meer verantwoordelijkheid op te nemen. En nu is het zover. Tot op een dag iemand uit het team opnieuw bij jou komt met een vraag. Eigenlijk hoort die vraag niet meer bij jou, maar je kent het antwoord. Sterker nog: je ziet perfect wat er volgens jou moet gebeuren. Dus wat doe je?
Ja Joyce, ik ga iemand toch niet bewust met een vraag laten zitten terwijl ik gewoon kan helpen?
Er verandert meer dan een functie
Nee, natuurlijk niet. Alleen gebeurt er in dat ogenschijnlijk kleine moment wel iets interessants. Want er zijn niet alleen verantwoordelijkheden verschoven. Er moet ook iets veranderen tussen jullie.
De medewerker die jarenlang rechtstreeks bij jou kwam, moet leren iemand anders aan te spreken. De nieuwe leidinggevende moet ruimte krijgen om een eigen relatie met die medewerker op te bouwen. En jij moet misschien ruimte laten op een plek die je nog perfect kúnt innemen. Dat is voor mij een van de minder zichtbare kanten van leiderschap: iemand meer verantwoordelijkheid geven vraagt niet alleen iets van de ander. Het vraagt ook dat jij bereid bent om je eigen positie te laten veranderen.
Ruimte geven klinkt vrij eenvoudig zolang de ander die ruimte nog niet helemaal inneemt. Maar dan begint die persoon zelf beslissingen te nemen, gesprekken te voeren zonder jou en dingen op een andere manier aan te pakken dan jij zou doen. Misschien merk je dan plots dat loslaten toch iets anders is dan je dacht.
Als één iemand beweegt, beweegt de relatie mee
Maar als ik zie dat het fout dreigt te gaan, moet ik dan gewoon op mijn handen zitten?
Ook niet. Voor mij is de interessante vraag niet zozeer of je nog mag tussenkomen, maar wat er tussen jullie gebeurt wanneer je dat doet. Misschien help je gewoon. Maar misschien bevestig je zonder het te beseffen ook opnieuw de oude verhouding: uiteindelijk is de vorige leidinggevende toch degene die het weet.
En de mensen errond kijken mee. Bij wie moet ik nu eigenlijk zijn? Wie beslist uiteindelijk? Hoeveel ruimte heeft die nieuwe leidinggevende echt?
Dat is waarom ik positieveranderingen zo boeiend vind. Als één iemand in een groep een andere plek inneemt, kan de rest niet exact blijven staan waar die stond. De relaties moeten mee bewegen.
Loslaten betekent soms ook iets achterlaten
Misschien is dat ook waarom zulke veranderingen soms schuren, zelfs wanneer iedereen ze rationeel een goed idee vindt. Ruimte maken voor iemand anders betekent niet alleen dat je verantwoordelijkheden overdraagt. Er verandert ook iets in de positie die jij jarenlang hebt ingenomen. Misschien was jij degene naar wie mensen keken wanneer het moeilijk werd, degene die het antwoord wist of degene die uiteindelijk de knoop doorhakte.
Wanneer iemand anders die plek steeds meer begint in te nemen, ontstaat er daarom ook voor jou een vraag. Niet alleen: hoe zorg ik ervoor dat ik voldoende loslaat? Maar: als ik hier niet meer op dezelfde manier nodig ben, welke plek wil ik dan wél innemen?
Welke plek wordt er voor jou mogelijk?
Misschien ontstaat er ruimte om minder operationeel bezig te zijn, meer naar buiten te kijken of andere gesprekken te voeren. Misschien hoef jij niet langer degene te zijn die alles bijeenhoudt en kun je vanuit een andere positie iets mogelijk maken. Dan wordt loslaten iets anders dan jezelf kleiner maken zodat iemand anders groter kan worden. De ander beweegt, jij beweegt en jullie relatie beweegt mee.
Misschien is dat uiteindelijk wel de interessantere vraag wanneer iemand rondom jou klaar is voor meer verantwoordelijkheid. Niet alleen: is die ander klaar voor meer ruimte? Maar ook: welke nieuwe plek wordt er voor mij mogelijk als ik hem of haar die ruimte werkelijk laat innemen?
